Σχετικά με παρ. 38, να συμπεριληφθούν στις επιλέξιμες δαπάνες και οι θερμοκηπιακές κατασκευές, δεδομένου ότι αποτελούν βασικό εργαλείο εκσυγχρονισμού, προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή και ενίσχυσης της παραγωγικότητας και της αποδοτικής χρήσης φυσικών πόρων, για όσους τουλάχιστον δεν συμμετείχαν στην Παρέμβαση Π3-73-2.9, καθώς και οι επενδύσεις που έχουν ως σκοπό την εξυπηρέτηση των ανωτέρω κατασκευών, πχ. Παρελκόμενα ελκυστήρα για τις καλλιέργειες εντός των θερμοκηπιακών καλλιεργειών, αποθήκες, συσκευαστήρια που εξυπηρετούν τα προϊόντα που παράγονται υπό κάλυψη κλπ.

Στο σημείο 41, αποκλείονται οι επενδύσεις που οδηγούν σε αύξηση της αρδευόμενης έκτασης.
Ζητείται να επιτρέπονται επενδύσεις που οδηγούν σε αύξηση της αρδευόμενης έκτασης όταν το υδατικό σύστημα είναι σε καλή ποσοτική κατάσταση.
Στο Άρθρο 74 του ΕΚ 2021/2115 αναφέρεται στο σημείο 6:
"6. Τα κράτη μέλη μπορούν να χορηγούν στήριξη για επένδυση συνεπαγόμενη καθαρή αύξηση της αρδευόμενης έκτασης η οποία επηρεάζει ένα δεδομένο σύστημα υπόγειων ή επιφανειακών υδάτων, μόνο εάν:
α) η κατάσταση του υδατικού συστήματος δεν έχει κριθεί λιγότερο από καλή στο σχετικό σχέδιο διαχείρισης λεκάνης απορροής ποταμού για λόγους σχετιζόμενους με την ποσότητα του ύδατος και
β) από περιβαλλοντική ανάλυση αντικτύπου προκύπτει ότι η επένδυση δεν θα προκαλέσει σημαντικές αρνητικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις· η εν λόγω ανάλυση περιβαλλοντικών επιπτώσεων είτε διενεργείται είτε εγκρίνεται από την αρμόδια αρχή και μπορεί επίσης να αναφέρεται σε ομάδες εκμεταλλεύσεων."

Στη περιβαλλοντική ανάλυση αντικτύπου μπορεί να ληφθεί υπόψη η Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων των επικαιροποιημένων Σχεδίων Διαχείριση Λεκανών Απορροής Ποταμών του κάθε Υδατικού Διαμερίσματος.

Στο σημείο 17 αποκλείονται οι δαπάνες για ελαιόδιχτα/ελαιόπανα. Προτείνεται να συμπεριληφθούν ρητά στις επιλέξιμες δαπάνες τα ελαιόδιχτα και τα ελαιόπανα, όπως ίσχυε και σε προηγούμενες προσκλήσεις. Πρόκειται για βασικό και απολύτως αναγκαίο εξοπλισμό της ελαιοκαλλιέργειας, ο οποίος δεν αποτελεί αναλώσιμο μίας χρήσης αλλά πάγιο εξοπλισμό με πολυετή χρηστική αξία. Η εξαίρεσή τους δημιουργεί λειτουργικό κενό στην παραγωγική διαδικασία της ελαιοκαλλιέργειας σε μία από τις σημαντικότερες παραγωγικές κατευθύνσεις της χώρας.

Στο Σημείο 34, προτείνεται είτε ο αποκλεισμός να αφορά αποκλειστικά τα μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drones) αεροψεκασμού, είτε να εμπλουτιστεί η εξαίρεση που αναφέρει τα drones με πολυφασματικό αισθητήρα και να συμπεριλάβει και drones για εφαρμογή λιπασμάτων ή σποράς.

Σημείο 17. Τελευταία έχουν κυκλοφορήσει μηχανήματα που περιλαμβάνουν ως σύνολο α. ελαιόδιχτα και β. τον μηχανισμό που τα απλώνει - μαζεύει. Το σύνολο αυτό θα είναι επιλέξιμο?

Σημείο 9.31. Με βάση την διατύπωση, η ταυτόχρονη αγορά ενός ελκυστήρα και ενός Bobcat είναι επιλέξιμες δαπάνες?
Σημείο 9.33. Με βάση την διατύπωση, η ταυτόχρονη αγορά ενός συρόμενου νεφελοψεκαστήρα και ενός αναρτώμενου ψεκαστικού είναι επιλέξιμες δαπάνες?

Σημείο 31
Να απαλειφθεί ο συγκεκριμένος όρος.
Π.χ. Εκμετάλλευση η οποία αποτελείται από 20ha αροτραίων καλλιεργειών και 4,50ha δενδρώνων χωρίς να διαθέτει γεωργικό ελκυστήρα. Να δοθεί η δυνατότητα προμήθειας δύο γεωργικών ελκυστήρων (Τ1 ανοιχτής καλλιέργειας & Τ2 δενδροκομικό) διαφορετικής ιπποδύναμης που να προσαρμόζονται λειτουργικά στις ανάγκες κάθε σκέλους της εκμετάλλευσης ανά επενδυτικό σχέδιο.

Σημείο 32
Να απαλειφθεί ο συγκεκριμένος όρος.
Π.χ. Εκμετάλλευση η οποία αποτελείται από 20ha αροτραίων καλλιεργειών και 4,50ha δενδρώνων διαθέτει μη αποσβεσμένο γεωργικό ελκυστήρα 130hp ο οποίος καλύπτει τις ανάγκες των εκτάσεων με αροτραίες καλλιέργειες (Τ1 ανοιχτής καλλιέργειας). Το πλάτος εργασίας του συγκεκριμένου ελκυστήρα δεν προσαρμόζεται λειτουργικά στις ανάγκες της εκμετάλλευσης με δενδρώδεις καλλιέργειες. Να δοθεί η δυνατότητα προμήθειας γεωργικού ελκυστήρα Τ2 (δενδροκομικό) σε αντίστοιχες περιπτώσεις και το αντίστροφο.

Στην παράγραφο 17 του άρθρου 9 προβλέπεται ότι οι δαπάνες για ελαιόδιχτα και ελαιόπανα χαρακτηρίζονται ως μη επιλέξιμες. Ωστόσο, οι εν λόγω δαπάνες συνιστούν βασικό και αναπόσπαστο στοιχείο της διαδικασίας συγκομιδής του ελαιοκάρπου, καθώς συμβάλλουν καθοριστικά τόσο στη διασφάλιση της ποιότητας του παραγόμενου προϊόντος όσο και στη βελτιστοποίηση της αποδοτικότητας της εργασίας. Αξίζει να επισημανθεί ότι στις προηγούμενες Προσκλήσεις των Σχεδίων Βελτίωσης του Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης (ΠΑΑ) 2014–2020, οι συγκεκριμένες δαπάνες είχαν συμπεριληφθεί στις επιλέξιμες κατηγορίες και αξιοποιήθηκαν εκτενώς από την πλειονότητα των εγκεκριμένων ελαιοκαλλιεργητών, γεγονός που επιβεβαιώνει τη σημασία τους για την εύρυθμη λειτουργία των εκμεταλλεύσεων. Υπό το πρίσμα αυτό, ιδίως για τους Νέους Αγρότες της Παρέμβασης Π3-75.1, αλλά και για τους παραγωγούς που επιδιώκουν την επέκταση ή/και τον εκσυγχρονισμό των ελαιοκομικών τους εκμεταλλεύσεων, η εν λόγω δαπάνη κρίνεται απολύτως αναγκαία για τη διασφάλιση της λειτουργικότητας, της ανταγωνιστικότητας και της βιωσιμότητας των εκμεταλλεύσεών τους. Κατά συνέπεια, προτείνεται η επανένταξη των δαπανών για ελαιόδιχτα και ελαιόπανα στις επιλέξιμες κατηγορίες, προκειμένου να υποστηριχθεί ουσιαστικά η παραγωγική διαδικασία και να ενισχυθεί η αποτελεσματικότητα των επενδύσεων στον τομέα της ελαιοκαλλιέργειας.

17.+18. _ αα 17. Τα ελαιόδιχτα – ελαιόπανα. 18. Οι δαπάνες αγοράς τελάρων μεταφοράς.
Οι δαπάνες αυτές να καταγραφούν ως επιλέξιμες διότι η ελαιοκομία και η αμπελουργία (όπου και απαιτούνται) τα έχει ανάγκη.

41. Οι επενδύσεις που οδηγούν σε αύξηση της αρδευόμενης έκτασης.
Είναι επικίνδυνα γενικό. Να συμπληρωθεί η να απαλειφθεί. Να ληφθεί υπόψη το πραγματικό γεγονός της αμειψισποράς και του στόχου της επισιτιστικής ασφάλειας.

Σύμφωνα με το αρ. 3003/56510/29-3-2019 απαντητικό έγγραφο της Δ/νσης Προστασίας της Φυτικής Παραγωγής του ΥΠΑΑΤ προς την Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, η εφαρμογή φυτοπροστατευτικών προϊόντων με αεροψεκασμό απαγορεύεται, με βάση την νομοθεσία για τα φυτοπροστατευτικά προϊόντα (Ν. 4036/2012). Η διάταξη είναι γενική και δεν εξαιρεί τον αεροψεκασμό με χρήση drones. Kατά παρέκκλιση αεροψεκασμοί μπορεί να επιτρέπονται μόνο σε ειδικές περιπτώσεις και εφόσον τηρούνται όλοι οι όροι και προϋποθέσεις της παραγράφου 2 του άρθρ. 23. Για την απόφαση παρέκκλισης απαιτείται και η σύμφωνη γνώμη της περιφέρειας. Επισημαίνεται ότι πέραν των ανωτέρω, ακόμη και σε περίπτωση που επιτραπεί κατά παρέκκλιση αεροψεκασμός φυτοπροστατευτικού προϊόντος, ο συγκεκριμένος τρόπος εφαρμογής θα πρέπει να αναγράφεται στην έγκριση κυκλοφορίας αυτού, γεγονός που εξασφαλίζει ότι το σκεύασμα έχει ελεγχθεί και η συγκεκριμένη χρήση είναι ασφαλής για το οικοσύστημα. Με την παρατήρηση ότι τα σκευάσματα που στην έγκριση κυκλοφορίας τους αναγράφεται η χρήση τους σε αεροψεκασμό είναι σπάνια.

Σχετικά με το άρθρ. 9 α/α 34 της υπό διαβούλευσης Υ.Α., σύμφωνα με το αρ. 3003/56510/29-3-2019 έγγραφο του Τμήματος Φυτοπροστατευτικών Προϊόντων της Δ/νσης Προστασίας Φυτικής Παραγωγής του ΥΠ.Α.Α,Τ. , αναφέρεται ότι με βάση την ισχύουσα νομοθεσία για τα φυτοπροστατευτικά προϊόντα (Ν. 4036/2012 ), η εφαρμογή φυτοπροστατευτικών προϊόντων στην Ελλάδα με αεροψεκασμό απαγορεύεται. Η διάταξη είναι γενική και δεν εξαιρεί τον αεροψεκασμό με drones. Κατά παρέκκλιση αεροψεκασμοί μπορεί να επιτρέπονται μόνο σε ειδικές περιπτώσεις και εφόσον τηρούνται όλοι οι όροι και οι προϋποθέσεις της παρ. 2 του 23. Για την απόφαση παρέκκλισης απαιτείται και η σύμφωνη γνώμη της Περιφέρειας. Πέραν των ανωτέρω, ακόμη και εάν επιτραπεί κατά παρέκκλιση αεροψεκασμός φυτοπροστατευτικού προϊόντος, ο συγκεκριμένος τρόπος εφαρμογής θα πρέπει να αναγράφεται στην έγκριση κυκλοφορίας του σκευάσματος φυτοπροστασίας, γεγονός που εξασφαλίζει ότι το συγκεκριμένο σκεύασμα έχει ελεγχθεί και η συγκεκριμένη χρήση του είναι ασφαλής για το οικοσύστημα. Επισημαίνοντας ότι τα σκευάσματα που η έγκριση τύπου τους προβλέπει την χρήση τους για αεροψεκασμούς είναι πολύ λίγα.

«Μη επιλέξιμες δαπάνες Οι παρακάτω κατηγορίες δαπανών δεν είναι επιλέξιμες για στήριξη:
29. Οι δαπάνες κάθε επέμβασης στο γεωργικό προϊόν, από την οποία προκύπτει επίσης γεωργικό προϊόν, με εξαίρεση τις εργασίες εντός της γεωργικής εκμετάλλευσης που είναι αναγκαίες για την προετοιμασία του προϊόντος για την πρώτη πώληση.
34. Η αγορά μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drones), εκτός από εκείνα που προορίζονται αποκλειστικά για τη χαρτογράφηση και την ψηφιακή ανάλυση καλλιεργειών, υπό την προϋπόθεση ότι διαθέτουν ενσωματωμένο πολυφασματικό αισθητήρα σύστημα RTK και το μέγιστο βάρος απογείωσής τους δεν υπερβαίνει τα 5 κιλά.»

Παρατήρηση: 1. Το ωοσκοπικό μηχάνημα σε ένα πτηνοτροφείο θεωρείται ως εργασία εντός της γεωργικής εκμετάλλευσης που είναι αναγκαία για την προετοιμασία του προϊόντος για την πρώτη πώληση?
2. Τα μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drones) που χρησιμοποιούνται για τον ψεκασμό για ποιο λόγο αποκλείονται όταν είναι κατεξοχήν τεχνολογία αιχμής και εκπροσωπούν την γεωργία ακριβείας?

Οι δαπάνες ελαιόδυχτων και ελαιόπανων είναι απολύτως απαραίτητες κατά τη συγκομιδή του ελαιόκαρπου. Όσον αφορά τα ελαιόδυχτα μόνιμης στρώσης το βασικότερο πλεονέκτημα της χρήσης τους είναι η κατακόρυφη μείωση των απωλειών σε καρπό, κυρίως όταν επικρατούν δυσμενείς συνθήκες συγκομιδής ή απρόβλεπτες καιρικές συνθήκες. Επιπλέον μειώνεται ιδιαίτερα το κόστος συγκομιδής, καθώς δίνεται το περιθώριο στους παραγωγούς να συγκομίσουν την παραγωγή τους, παραδοσιακά στη χώρα μας, με τη βοήθεια της οικογένειας. Επιπλέον η υποχρεωτική παράταση του χρόνου συγκομιδής, λόγω έλλειψης εργατικών, ορίζει ως επιτακτική ανάγκη τη χρήση τους. Η ποιότητα του ελαιόλαδου υποβαθμίζεται σχετικά με τη χρήση ελαιόδυχτων μόνιμης στρώσης, ωστόσο οφείλει να αναλογιστεί κάποιος ότι οι τιμές ελαιόλαδου δεν ορίζονται μόνο για τα έξτρα παρθένα ελαιόλαδα, αλλά για όλο το φάσμα οξύτητας και ποιότητας που κάνουν συμφέρουσα τη συγκομιδή με τη χρήση ελαιόδυχτων. Ιδιαιτέρως όσον αφορά τα ελαιόπανα δεν γίνεται καθόλου κατανοητό το σκεπτικό, καθώς είναι βασικό εργαλείο συγκομιδής. Εάν το σκεπτικό είναι η φθορά του εξοπλισμού, οφείλω να ενημερώσω, ότι εφόσον ο παραγωγός φροντίζει και αποθηκεύει σωστά τα ελαιόδυχτα αλλά και τα ελαιόπανα, όπως και κάθε είδους εξοπλισμό, τότε η χρήση τους μπορεί να ξεπεράσει άνετα τα 20 χρόνια. Είμαι υποχρεωμένος να αναφέρω ιδιαιτέρως τον ελαιώνα της Λέσβου, όπου το ορεινό του χαρακτήρα του επιβάλλει τις περισσότερες φορές τη χρήση ελαιόδυχτων μόνιμης στρώσης, όχι μόνο για τη συγκομιδή ελαιόκαρπου που καταλήγει στα δίχτυα λόγω των συνθηκών, αλλά και κατά τον ραβδισμό, καθώς ο χειρισμός των ελαιόπανων σε αναβαθμίδες είναι ιδιαίτερα δύσκολος και κοστοβόρος, λόγω της απαίτησης επιπλέον εργατικών. Τελικά αναφέρω ότι κατά την αξιολόγηση των αιτήσεων στήριξης από τις ΔΑΟ ο αριθμός των αιτούμενων τεμαχίων ελαιόδυχτων προσαρμόζεται ως εμβαδό, πάντα σύμφωνα με την έκταση της μελλοντικής κατάστασης του ελαιώνα.

H επένδυση σε drone παρουσιάζει αυξημένη ζήτηση, κυρίως από εξειδικευμένους οινοπαραγωγούς και ελαιοπαραγωγούς με σχετικά μεγάλες εκμεταλλεύσεις, οι οποίοι, λόγω του περιορισμού της παραγράφου 34, παραμένουν ουσιαστικά εξαρτημένοι αποκλειστικά από τις εργασίες με ελκυστήρα.
Τα Σχέδια Βελτίωσης αποτελούν πρόγραμμα που, όπως υποδηλώνει και η ονομασία τους, στοχεύει στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και του εκσυγχρονισμού των γεωργικών εκμεταλλεύσεων.
Πώς, λοιπόν, μπορεί να γίνει λόγος για ανταγωνιστικότητα και εξέλιξη, όταν μία από τις δημοφιλέστερες παρεμβάσεις του ΠΑΑ αποκλείει την επένδυση σε μη επανδρωμένα αεροσκάφη;
Μια τέτοια επένδυση είναι ιδιαίτερα σημαντική για παραγωγούς με μεγάλες εκμεταλλεύσεις, καθώς περιορίζει τη χρήση φυτοφαρμάκων, εξοικονομεί υδάτινους πόρους και μειώνει σημαντικά το κόστος παραγωγής.

Περίπτωση 4. Εκτιμώ ότι η διατύπωση είναι εσφαλμένη, το σωστό θα ήταν : Κάθε δαπάνη , της οποίας ο αιτούμενος προϋπολογισμός είναι πέραν των τιμών που θα περιγράφονται στον πίνακα Ψ (εύλογο κόστος δαπανών) της πρόσκλησης. Δεν μπορεί να υπάρξει εύλογο κόστος σε δαπάνη που δε θα περιγράφεται στον πίνακα της πρόσκλησης.
Θεωρείται αυτονόητο ότι αν η προτεινόμενη δαπάνη υπερβαίνει το κόστος που περιγράφεται στον πίνακα «Πίνακας Εύλογου Κόστους» αλλά ο υποψήφιος αιτείται ποσό ίσο με αυτό που περιγράφεται η δαπάνη είναι επιλέξιμη.