ΥΠΟΒΟΛΗ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΔΙΑΛΟΓΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΠ 2028-2034

Σχετικά με τη διαβούλευση

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε τον Ιούλιο 2025 την πρότασή της για ένα φιλόδοξο και δυναμικό Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ), το οποίο ανέρχεται σε σχεδόν 2 τρις EUR ή 1,26 % του ακαθάριστου εθνικού εισοδήματος της ΕΕ κατά μέσο όρο μεταξύ 2028 και 2034. Το πλαίσιο αυτό θα εφοδιάσει την Ευρώπη με μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό επενδύσεων που θα ανταποκρίνεται στις φιλοδοξίες της να είναι μια ανεξάρτητη, ευημερούσα, ασφαλής και ακμάζουσα κοινωνία και οικονομία κατά την επόμενη δεκαετία.

Η Ευρώπη αντιμετωπίζει έναν αυξανόμενο αριθμό σημαντικών προκλήσεων σε πολλούς τομείς, όπως η ασφάλεια, η άμυνα, η ανταγωνιστικότητα, η μετανάστευση, η ενέργεια και η ανθεκτικότητα στην κλιματική αλλαγή. Οι προκλήσεις αυτές δεν είναι προσωρινές, αλλά αντικατοπτρίζουν συστημικές γεωπολιτικές και οικονομικές αλλαγές οι οποίες απαιτούν ισχυρή και μακρόπνοη αντίδραση.

Για το σκοπό αυτό, η Επιτροπή προτείνει μια ριζική αναμόρφωση του προϋπολογισμού της ΕΕ, ο οποίος φιλοδοξεί να είναι πιο εξορθολογισμένος και ευέλικτος, να διαθέτει μεγαλύτερο αντίκτυπο και να ενισχύσει σημαντικά την ικανότητα της ΕΕ να υλοποιεί βασικές πολιτικές, αντιμετωπίζοντας παράλληλα τις νέες και αναδυόμενες προτεραιότητες. Ο προϋπολογισμός αυτός θα συνεχίσει να στηρίζει τους πολίτες, τις επιχειρήσεις, τα κράτη μέλη, τις περιφέρειες, τους εταίρους και, πάνω απ’ όλα, το συλλογικό μέλλον της ΕΕ.

Ο νέος μακροπρόθεσμος προϋπολογισμός επιδιώκει να συγκεντρώσει τα κονδύλια της ΕΕ που εκτελούνται από τα κράτη μέλη και τις περιφέρειες στο πλαίσιο μιας συνεκτικής στρατηγικής, με επίκεντρο την πολιτική συνοχής και τη γεωργική πολιτική. Η στρατηγική αυτή προτείνεται να εφαρμοστεί μέσω εθνικών και περιφερειακών σχεδίων εταιρικής σχέσης με στόχο την απλοποίηση, τη συνεκτικότητα, την αποδοτικότητα των πόρων και την αποτελεσματικότερη αξιοποίηση της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης προς όφελος της εδαφικής συνοχής και των τοπικών κοινωνιών της Ένωσης.

Η Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) μετά το 2027 κατέχει κεντρική θέση στον επόμενο προϋπολογισμό της ΕΕ και τα εθνικά και περιφερειακά σχέδια εταιρικής σχέσης, τα οποία διαθέτουν πόρους ύψους 865 δισ. ευρώ. Η εισοδηματική στήριξη των γεωργών και των αλιέων παραμένει ισχυρή προτεραιότητα που οριοθετείται χρηματοδοτικά με πόρους της τάξης των 300 δις ευρώ, συμπεριλαμβανομένων των περιβαλλοντικών μέτρων, των επενδύσεων στις γεωργικές εκμεταλλεύσεις, της στήριξης για γεωργούς νεαρής ηλικίας και των εργαλείων διαχείρισης κινδύνου.

Θεσπίζεται επίσης μεγαλύτερο ενιαίο δίχτυ ασφαλείας, ύψους 6,3 δισ. ευρώ για την 7ετή περίοδο, με σκοπό τη στήριξη των γεωργών σε περίπτωση διαταραχών της αγοράς, με αποτέλεσμα τον διπλασιασμό ουσιαστικά του αποθεματικού κρίσεων που είναι διαθέσιμο στην τρέχουσα ΚΑΠ.

Επιπλέον, το νέο Ταμείο Ανταγωνιστικότητας θα παράσχει πρόσθετη χρηματοδότηση για την έρευνα και την καινοτομία στον γεωργικό τομέα.

Ταυτόχρονα, επιδιώκεται οι κανόνες χρηματοδότησης για τη γεωργία και τις αγροτικές κοινότητες να είναι απλούστεροι, όσον αφορά μεταξύ άλλων τις πληρωμές, τους ελέγχους και το μοντέλο επιδόσεων στο πλαίσιο της νέας αρχιτεκτονικής των εθνικών και περιφερειακών σχεδίων εταιρικής σχέσης, συγχωνεύοντας τα δύο ταμεία που χρηματοδοτούν τους υφιστάμενους πυλώνες της ΚΑΠ.

Οι βασικές στοχεύσεις και προτεραιότητες των προτάσεων της Ε. Επιτροπής για το ΠΔΠ και την ΚΑΠ μετά το 2027 προέκυψαν μεταξύ άλλων και σε συνέχεια του στρατηγικού διαλόγου της Ε. Ένωσης για το Όραμα για τη Γεωργία και τα Τρόφιμα, τα συμπεράσματα του οποίου παρουσίασε η Πρόεδρος της Επιτροπής κα Von der Leyen τον Φεβρουάριο του 2025. Τόσο στα συμπεράσματα αυτά όσο και στις προτάσεις της Επιτροπής, αναδεικνύεται η σημασία του αγροδιατροφικού συστήματος και των αγροτικών περιοχών στην οικονομική, περιβαλλοντική και κοινωνική ανάπτυξη και συνοχή της Ε.Ε. και κατ΄ επέκταση η ανάγκη συνέχισης της χρηματοδοτικής στήριξης της ΚΑΠ.

Ειδικότερα, η πρόταση της Ε.Ε. για την ΚΑΠ μετά το 2027 προβλέπει:

• Εισοδηματική στήριξη και προβλεψιμότητα: διασφαλίζονται κονδύλια για τη στήριξη του εισοδήματος των γεωργών.
• Περισσότεροι τύποι στήριξης: περισσότερες δυνατότητες και επιλογές για τους γεωργούς σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο μπορούν να λάβουν στήριξη και να διαφοροποιήσουν τις ροές εισοδήματος.
• Στήριξη των εργαλείων διαχείρισης κινδύνου: η πρόταση για την ΚΑΠ προβλέπει ένα σύνολο εργαλείων για την άμβλυνση της πίεσης και την ελαχιστοποίηση των κινδύνων στις γεωργικές δραστηριότητες.
• Καλύτερη ισορροπία μεταξύ κανόνων και κινήτρων για τη διατήρηση του κλίματος και του περιβάλλοντος: το σύστημα διαχείρισης των γεωργικών εκμεταλλεύσεων θα θέσει κανόνες για όλους τους γεωργούς και θα παρέχει κίνητρα τόσο για φιλοπεριβαλλοντικές δράσεις, όσο και για επενδύσεις που θα συμβάλουν στην ανθεκτικότητα της γεωργίας, των συστημάτων τροφίμων, της δασοκομίας και των αγροτικών περιοχών.
• Μεγαλύτερη ευελιξία και περισσότερες επιλογές: οι κανόνες έχουν απλουστευθεί και η χρήση κατ’ αποκοπή ποσών θα ενισχυθεί, παρέχοντας στους γεωργούς και στις χώρες της ΕΕ μεγαλύτερη ευελιξία και επιλογές για στοχευμένη εισοδηματική στήριξη, ιδίως για νέους και νέες γεωργούς, γυναίκες, οικογενειακές ή μικρές γεωργικές εκμεταλλεύσεις και μεικτές γεωργικές εκμεταλλεύσεις.
• Δίκαιη κατανομή των κονδυλίων: η νέα ΚΑΠ προτείνει μια πιο στοχευμένη προσέγγιση για τις στρεμματικές ενισχύσεις, λαμβάνοντας υπόψη τις μοναδικές οικονομικές συνθήκες συγκεκριμένων γεωργικών εκμεταλλεύσεων και εδαφών. Οι μικρότερες γεωργικές εκμεταλλεύσεις μπορούν να λάβουν ειδική στήριξη μέσω στρεμματικών ενισχύσεων και κατ’ αποκοπή ποσών (μέγιστο ποσό 3.000 ευρώ ετησίως). Με τον τρόπο αυτό θα διασφαλιστεί ότι η στήριξη απευθύνεται σε όσους τη χρειάζονται περισσότερο, προωθώντας τη δικαιοσύνη και την αποτελεσματικότητα. Οι γεωργοί μπορεί να έχουν πρόσβαση σε υπηρεσίες αρωγής και να επωφελούνται από τη βοήθεια των εργαζομένων αντικατάστασης όταν είναι άρρωστοι, βρίσκονται σε άδεια ή ασχολούνται με οικογενειακές ευθύνες.
• Μέτρα για την ανακατανομή της εισοδηματικής στήριξης: αυτό περιλαμβάνει τον καθορισμό ανώτατου ορίου για τις άμεσες ενισχύσεις σε μεγαλύτερες γεωργικές εκμεταλλεύσεις (μέγιστο ποσό 100.000 ευρώ ετησίως) και την εφαρμογή υποχρεωτικών ετήσιων φθινουσών ενισχύσεων.
• Οι χώρες της ΕΕ θα πρέπει να καταρτίσουν μια ειδική στρατηγική ανανέωσης των γενεών για να διασφαλίσουν την ελκυστικότητα του τομέα για τους νέους.
• Οι νέοι γεωργοί θα επωφεληθούν από την αυξημένη στήριξη στο πλαίσιο των νέων φθινουσών στρεμματικών ενισχύσεων, καθώς και από ένα ευρύ φάσμα εργαλείων, συμπεριλαμβανομένου ενός «πακέτου εκκίνησης».
• Η ΚΑΠ θα παρέχει επίσης στους νέους γεωργούς πρόσβαση σε κατάρτιση, καθοδήγηση και άλλες μορφές στήριξης, όπως γνώσεις, συμβουλές και ανάπτυξη δεξιοτήτων.
• Η νέα ΚΑΠ θα βασίζεται σε ένα ενιαίο ταμείο, που θα αντικαταστήσει την τρέχουσα δομή των δύο πυλώνων, η οποία θα μειώσει την πολυπλοκότητα, την ακαμψία και τις αλληλεπικαλύψεις και θα δώσει στις αρχές των χωρών της ΕΕ μεγαλύτερη ευελιξία και δυνατότητες.
• Η πρόσβαση σε ευκαιρίες χρηματοδότησης στο πλαίσιο διαφόρων πολιτικών έχει εξορθολογιστεί, διευκολύνοντας τους γεωργούς να αναζητούν στήριξη και να διερευνούν συνέργειες μεταξύ διαφόρων τομέων πολιτικής.
• Η ενσωμάτωση της ΚΑΠ στα εθνικά και περιφερειακά σχέδια εταιρικής σχέσης θα συμβάλει στον συνδυασμό διαφόρων πηγών χρηματοδότησης προς όφελος του αγροδιατροφικού τομέα και των αγροτικών περιοχών της Ένωσης.
• Η συμπληρωματικότητα στη χρήση των κονδυλίων, όπως το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας ή το πρόγραμμα-πλαίσιο της ΕΕ για την έρευνα, μπορεί να στηρίξει έργα μεγάλης κλίμακας για την επίτευξη μεγαλύτερου αντικτύπου στην αγροτική οικονομία. Οι συνέργειες αυτές θα συμβάλουν στην αντιμετώπιση διαφόρω προκλήσεων σε τομείς όπως οι δεξιότητες, οι υπηρεσίες φροντίδας, οι υποδομές, το περιβάλλον, η προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, η παραγωγή ενέργειας και η βιοοικονομία, ο αγροτουρισμός, οι μεταφορές και η εφοδιαστική αλυσίδα.
• Επιπλέον, οι συνέργειες θα συμβάλουν στη γεφύρωση του χάσματος ψηφιοποίησης. Οι αγροτικές περιοχές θα είναι σε θέση να αξιοποιήσουν το δυναμικό της ψηφιακής συνδεσιμότητας, της καινοτομίας και της επιχειρηματικότητας ώστε να ευδοκιμήσουν και να αναπτύξουν την ανθεκτικότητά τους. Επιτυχημένα εργαλεία όπως το LEADER θα συνεχίσουν να διαδραματίζουν καίριο ρόλο εν προκειμένω. Αυτό θα επιτρέψει στις αγροτικές περιοχές να επωφεληθούν από ένα ευρύτερο φάσμα ευκαιριών.

Εκτός από το κανονιστικό πλαίσιο της ΚΑΠ, αρκετές άλλες διατάξεις αναθεωρούνται στον κανονισμό για την κοινή οργάνωση των αγορών (ΚΟΑ) ώστε να αντικατοπτρίζονται οι αλλαγές στον γεωργικό τομέα, όπως:

• Προώθηση της υγιεινής διατροφής μέσω προϊόντων τοπικής προέλευσης, αξιοποιώντας τα προγράμματα της ΕΕ για τα σχολεία για την επανασύνδεση των παιδιών με τη γεωργία.
• Δημιουργία ενός νέου τομέα για τις πρωτεϊνούχες καλλιέργειες για την ενίσχυση της αλυσίδας αξίας σε περιφερειακό, εθνικό και διακρατικό επίπεδο.
• Προστασία ορισμένων όρων που σχετίζονται με το κρέας για τη διατήρηση υψηλών προτύπων παραγωγής όσον αφορά τη φυσική σύνθεση του κρέατος και των προϊόντων με βάση το κρέας και παροχή βοήθειας στους καταναλωτές ώστε να προβαίνουν σε συνειδητές επιλογές.
• Θέσπιση προτύπων εμπορίας για τις πρωτεϊνούχες καλλιέργειες, το βόειο κρέας, το χοιρινό κρέας, το αιγοπρόβειο κρέας και το τυρί στο μέλλον, συμπεριλαμβανομένης της επισήμανσης της προέλευσης.
• Βελτίωση της ετοιμότητας και της διαθεσιμότητας γεωργικών εφοδίων κατά τη διάρκεια καταστάσεων έκτακτης ανάγκης.

Συνοψίζοντας, το συγκεκριμένο πλαίσιο προτάσεων της Ε. Επιτροπής εστιάζει στην υπηρέτηση των ακόλουθων θεματικών στόχων της νέας ΚΑΠ, οι οποίοι και οριοθετούν τ περιεχόμενο της διαβούλευσης, υπαγορεύοντας τις αρχές του εθνικού σχεδιασμού με βάση τις επιλεξιμότητες και τους χρηματοδοτικούς της πόρους:

• H δίκαιη και επαρκής στήριξη του εισοδήματος των παραγωγών με έμφαση στην στοχευμένη εισοδηματική στήριξη, ιδίως για νέους και νέες γεωργούς, γυναίκες, οικογενειακές ή μικρές και μεικτές γεωργικές εκμεταλλεύσεις.
• H βελτίωση της ελκυστικότητας του γεωργικού επαγγέλματος και η ενθάρρυνση ανανέωσης των γενεών στον πρωτογενή τομέα μέσα από μια ολιστική στρατηγική προσέγγιση, η οποία θα προωθεί τις απαραίτητες μεταρρυθμίσεις για την διευκόλυνση πρόσβασης των νέων σε γεωργική γη, σε επαρκή χρηματοδότηση, καθώς και σε λοιπές μορφές στήριξης, όπως γνώσεις, συμβουλές και ανάπτυξη δεξιοτήτων, συμπεριλαμβανομένου και ενός «πακέτου εκκίνησης».
• H ενίσχυση της δράσης για το κλίμα, η διατήρηση της βιοποικιλότητας και των φυσικών πόρων και η βελτίωση της καλής διαβίωσης των ζώων, μέσα από την επιδίωξη καλύτερης ισορροπίας σε σχέση με το υφιστάμενο μοντέλο και ρεαλιστικότερους όρους εφαρμογής γεωργοπεριβαλλοντικών και κλιματικών δράσεων.
• Η θωράκιση των παραγωγών με τα κατάλληλα εργαλεία διαχείρισης κινδύνων και κρίσεων για την άμβλυνση της πίεσης, την αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση και την ελαχιστοποίηση της έκθεσης των γεωργικών τους εκμεταλλεύσεων σε αυτούς.
• Η προώθηση της ψηφιοποίησης, της καινοτομίας και των νέων τεχνολογιών στον αγροδιατροφικό τομέα, μέσω της περαιτέρω ανάπτυξης του συστήματος AKIS για τη συνεργασία, τη δικτύωση και τη μεταφορά γνώσης.
• Η στήριξη και ανάπτυξη των αγροτικών περιοχών, μέσα από την αξιοποίηση του δυναμικού της ψηφιακής συνδεσιμότητας, της καινοτομίας και της επιχειρηματικότητας, ώστε να βελτιώσουν την ελκυστικότητά τους και να αναπτύξουν την ανθεκτικότητά τους.
• Με βάση τα ανωτέρω, στο πλαίσιο της εθνικού διαλόγου καλούνται οι ενδιαφερόμενοι να υποβάλλουν τις προτάσεις τους.

Προς διευκόλυνση, παρατίθενται ακολούθως βασικά ερωτήματα προβληματισμού και χρήσιμοι σύνδεσμοι ενημέρωσης: